Ötekiyle temas kuran alçakgönüllü ve birikimli bir şahsiyet: Cevat Özkaya

Independent Türkçe · 22.10.2026 16:28:45

Tanıl Bora 'nın "cereyanlar" , İslami kesimin "camia"; solun "örgüt" , literatürde "fikri-siyasi akımlar" , Şerif Mardin 'in ise "mahalle" diye nitelendirdiği ötekiyle temas kuran nadir şahsiyetler vardır Türkiye'de. Çünkü kendi mahallesinde kalarak hayatiyetini sürdürmek hem konforlu hem korunaklı hem de az risklidir. Bu yüzden konforunu bozmak istemeyen ve risk almayan düşünür, yazar, aydın, münevver, gazeteci, siyasetçi ve aktivistlerin sayısı memleketimizde oldukça azdır. İsmet Özel bunu "İnsanlar hangi dünyaya kulak kesilmişse öbürüne sağır" diyerek şiire bile taşımıştır. Hem İslami kesimin hem de öteki mahalle aktörlerinin vefatından sonra yayınladığı mesajlar ve yazdıkları metinlere bakıldığında Pınar Yayınları nın ve Bosna Dayanışma Vakfı'nın kurucusu, Mazlumder ve Kafkas Vakfı başkanlığı yapmış Cevat Özkaya, İsmet Özel'den mülhem, "öbürüne sağır" olmayan nadir yayıncı, yazar, araştırmacı ve entelektüellerden biridir. Kitap, yayın, bilgi ve düşünce dünyamızın çölleştiği dönemlerde öğrenmeye iştiyaklı, yeni kitap ve düşüncelere meraklı, sürekli kendini geliştiren ve üreten insanların sayısı maalesef azdır ve gittikçe azalıyor. Ancak Cevat Özkaya , azalmayan, taşan, donmayan, üreten, hazır cevaplarla yetinmeyip sorgulayan, kendi mahallesiyle yetinmeyip ötekiyle konuşan bir insandı. 45 yıl boyunca yayın yönetmenliği yaptığı Pınar Yayınları'ndan neşredilen eserlere bakıldığında bu boyut bariz bir şekilde görülecektir. Edward Said'in Oryantalizm eserinden Frantz Fanon'un sömürgecilik karşıtı kitaplarına, Taha Abdurrahman'dan Seyyid Kutub'a, Roger Garaudy'den Alev Alatlı'ya, Noam Chomsky'den Asaf Hüseyin'e kadar oldukça ufuk açıcı ve sorgulayan metinler kazandırdı düşünce ve kitap dünyasına. Bu yüzden hem birikimliydi hem ötekine sağır değildi hem de dostları onu alçakgönüllü olarak andı. İslami kesimin birikimli ve ötekiyle temas kuran nadir şahsiyetlerinden biri olan Cevat Özkaya'yı, İran İslam Devrimi'nden beri başlayan dostluğu 90'larda Bosna dayanışması ile d