Teknoloji işi ortadan kaldırınca işçiyi hangi hukuk koruyor?

BirGün · 23.10.2026 02:00:00

Bakanlık Ulusal Adil Geçiş Stratejisi’ni hazırlıyor. Ama bugün işini dönüşüme kaptıran işçiyi koruyan hukuk, İş Kanunu’nun iki maddesi ve işsizlik ödeneğiyle sınırlı. İklim değişikliğiyle mücadele, yeni üretim teknolojileri ve dijitalleşme çalışma hayatını yeniden şekillendiriyor. Bazı meslekler dönüşüyor, yenileri doğuyor. Ama yeni işlerin doğması, eski işini kaybedenlerin sorununu kendiliğinden çözmüyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan 19 Ekim’de yaptığı açıklamada, yeşil ve dijital dönüşümün istihdama etkilerini önceden değerlendirmeyi, çalışanların yeni beceriler kazanmasını desteklemeyi ve olası kayıplara karşı koruyucu mekanizmaları güçlendirmeyi hedeflediklerini söyledi. Bakanlık, önümüzdeki ay Ulusal Adil Geçiş Stratejisi’ni tanıtmayı planlıyor. Bu hedefler önemli. Ama adil geçiş bir slogan olarak kalmayacaksa, bugünkü hukukun bu soruya ne cevap verdiğine bakmak gerekiyor. Kısa cevap şu: İş Kanunu’nun 18. maddesi feshi son çare saymayı, 29. madde toplu çıkarmalarda bildirim ve görüşmeyi, işsizlik ödeneği ise sınırlı bir gelir desteğini öngörüyor. Dönüşümün planlandığı aşamada işçiye söz hakkı ve eğitim süresince gelir güvencesi veren bir düzenleme ise yok. BUGÜN İŞÇİYİ NE KORUYOR Teknolojik dönüşüm nedeniyle iş sözleşmesi feshedildiğinde işveren, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesindeki “işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri” gerekçesine dayanır. Yargıtay bu gerekçeyi kabul ederken feshin ölçülü, yani son çare olmasını arar. İşverenin işçiyi başka bir görevde değerlendirme imkânını araştırması, gerekirse eğitimle uyum sağlaması beklenir. Uygulamada ise bu yükümlülük çoğu zaman dosyada “yer yok” denilerek geçiştirilir. Dönüşüm geniş çaplı çıkarmalara yol açtığında 29. madde devreye girer. Belirli sayı eşiklerini aşan işten çıkarmalarda işveren, fesihten en az 30 gün önce işyeri sendika temsilcisine, bölge müdürlüğüne ve İŞKUR’a yazılı bildirim yapmak ve çıkarmanın kapsamını sendika temsilcileriyle görüşmek zorundadır. Sosyal diyalog bugü