Su yolunu buldu, kent yolunu kaybetti: İstanbul'un unuttuğu dereler

soL Haber · 16.10.2026 21:25:43

Haber Merkezi İstanbul’u vuran sel bir tesadüf değil. Peyzaj mimarı Dr. Hülya Dinç’in araştırması tabloyu net verilerle belgeliyor. İncelenen 168 ana derenin yalnızca 60’ı doğal kaldı. Derelerin yüzde 80’i yerleşimle iç içe geçti. Koruma bantları 100 metreden 10 metreye düşürüldü. Taşkın riski yıllar önce resmi raporlara girdi. Yani su yolunu şaşırmadı. Afet "doğal" değil, gayet yapaydı. İstanbul günlerdir yağmur altında. 14 Ekim'de sağanak afete döndü. Dereler taştı. Evleri, iş yerlerini ve yolları su bastı. Sürücüler araçlarında mahsur kaldı. Dört kişi yaşamını yitirdi, üç kişiye hâlâ ulaşılamıyor. Bu bir tesadüf değildi. Sele "doğal afet" deyip geçemeyiz, çünkü su yolunu şaşırmadı. Yağış gerçekten olağanüstüydü. Ama suyun nereyi bastığına bakın. Selin vurduğu sokaklardan birinin adı Dereboyu Caddesi. Ayazağa, Cendere, Kağıthane'de Sadabad Camii çevresi, Alibeyköy. Hepsi bir derenin ya kenarında ya da tam üstünde. Yani su, kendi yoluna gitti. Kenti yönetenler suyun yoluna fabrika, yol, ev yaptı. Bu tabloyu, peyzaj mimarı Dr. Hülya Dinç' in 2015'te İTÜ'de yaptığı doktora tezi rakamlarla gösteriyor. Dinç, araştırmasında elde ettiği sonuçları ve bugünkü tabloyu soL'a anlattı. 168 ana derenin yalnızca 60'ı doğal kaldı İstanbul'da çok sayıda dere var. İSKİ'nin 2023'te açıkladığı plana göre 2 bin 772 dere, toplam 5 bin 247 kilometre. Dinç bunların hepsini değil, içme suyu havzaları dışında kalan 168 ana dereyi ve kollarını inceledi. Bu, yaklaşık 3 bin 344 kilometrelik bir dere ağı demek. Bu ağın yüzde 21'i kentin içinden geçiyor. Yüzde 79'u kırsal alanlardan. Dereleri tek tek irdeleyen Dr. Hülya Dinç'in ulaştığı bulgular şöyle: 168 ana derenin yüzde 64'ünde fiziksel değişim var. Kaynağından döküldüğü yere kadar doğal yapısını koruyan ana dere sayısı yalnızca 60. 168 derenin yaklaşık yüzde 80'i yerleşim alanlarıyla iç içe. Yerleşimin dışında kalan dere sayısı sadece 33. Fiziki değişime uğrayarak, taşkın riski taşıyan dereler. (Harita: Hülya Dinç) Dinç, işe nasıl başladığ