Saramago’nun Görmek romanıyla bugüne bakmak

soL Haber · 22.10.2026 21:00:00

Cangül Örnek Absürt olan, bu olağanüstü zenginleşme döneminde demokrasinin liberal yorumunun hala mümkün olduğunu düşünmektir. Üstelik oligarkların çıkarlarıyla bütünleşmiş siyasi elitin lime lime döküldüğü; ilkesizliğin, fikirsizliğin, kişiliksizliğin siyaset olarak pazarlandığı bir dünyada siyasal haklarımızı eskisi gibi elimizde tutabileceğimizi zannetmemizdir. Geçtiğimiz günlerde sosyal medyada Saramago’nun Görmek romanını okumaya başladığını söyleyen bir paylaşıma rastladığımda, ne zamandır aklımda olan bu roman üzerine yazmak istedim. Romanı okuyanların bugün “liberal demokrasi” mitinin çöküşünü izlerken Saramago’nun muhteşem anlatısını hatırlamaması mümkün değildi çünkü. Ben de bir yandan Türkiye’ye, bir yandan Fransa’ya, Arnavutluk’a, İtalya’ya, Yunanistan’a ve hatta Brezilya’ya bakarken sık sık Saramago’nun olağan bir seçim gününü anlatarak başladığı romanını düşünüyordum. Her şey yağmurlu, kasvetli ama olağan bir seçim günü, bilmediğimiz bir kentte başlar. Romanın ilk sayfalarında, bardaktan boşanırcasına yağan yağmur altında sandık başındaki görevine giden bir sandık görevlisinin çabasına tanık oluruz. Her şeye rağmen sabah saatlerinde sandıklar açılmış, görevliler oylarını kullanmış ancak saatler geçmesine rağmen beklenen seçmenler sandık başına gelmemiştir. Şaşkınlık ve tedirginlik bir süre sonra sona erer çünkü sandıklar kapanmadan seçmen kalabalığı sakin bir şekilde sökün eder, oylar olağan şekilde kullanılır, sandıklar büyük bir ciddiyetle kapanır. Ancak oy sayımına geçildiğinde sandıklardan hiç beklenmedik bir sonuç çıkar: Seçmenlerin çok büyük bir çoğunluğu sandığa sadece boş beyaz kâğıt bırakmıştır. Yetkililer böyle bir sonuç beklemiyordur; çünkü o ana kadar ortada ne bir boykot çağrısı ne bir protesto ne de ortak alınmış bir kararın izleri vardır... Ama adeta sözleşilmiş gibi sandıklardan balya balya boş oy çıkar. Hükümet panikler ve ikinci bir seçim düzenler. Yine aynı kentte olağan bir seçim günü yaşanır. Seçmenler büyük bir ağırbaşlılıkla seçi